FİNANSAL ÇÖZÜMLEME

Finansal Analiz Nedir?
 
Finansal analiz, performanslarını ve uygunluklarını belirlemek için işletmeleri, projeleri, bütçeleri ve diğer finans ile ilgili kurumları değerlendirme sürecidir. Tipik olarak, finansal analiz, bir işletmenin istikrarlı, çözücü, likit veya parasal bir yatırımı garanti etmeye yetecek kadar karlı olup olmadığını analiz etmek için kullanılır. Belirli bir şirkete bakarken, bir finansal analist, gelir tablosu, bilanço ve nakit akışı tablosuna odaklanarak analiz yapar.
 
Finansal analiz, ekonomik eğilimleri değerlendirmek, finansal politikaları belirlemek, ticari faaliyetler için uzun vadeli planlar yapmak ve yatırım için proje veya şirketleri belirlemek için kullanılır. Bu finansal sayılar ve verilerin sentezi yoluyla yapılır.
 
Finansal verileri analiz etmenin en yaygın yollarından biri, verilerin diğer şirketlerle karşılaştırılması veya şirketin kendi tarihsel performansına kıyasla karşılaştırılmasıdır. Örneğin, varlıkların geri dönüşü, bir şirketin varlıklarını nasıl kullandığını ve karlılık ölçüsü olarak ne kadar verimli olduğunu belirlemek için kullanılan ortak bir orandır. Bu oran birkaç benzer şirket için hesaplanabilir ve daha büyük bir analizin parçası olarak karşılaştırılabilir.
 
Finansal Analiz Türleri Nelerdir?
 
Finansal analiz; kapsamına, amacına ve analizi yapanın kimliğine göre üç farklı şekilde sınıflandırılabilir:
 
Kapsamına Göre Finansal Analiz: Kapsamına göre finansal analiz statik ve dinamik analiz olmak üzere ikiye ayrılır.
 
Statik analiz; belirli bir tarihte düzenlenmiş veya belirli bir döneme ait finansal tablolarda yer alan kalemler arasındaki ilişkilerin tespiti ve değerlendirilmesine yönelik analizdir. Statik analiz tek bir dönemle ilgili olarak yapılır.
 
İşletmelerin birbirini takip eden dönemlere ait finansal tablolarında yer alan kalemler arası ilişkinin ve bu kalemlerin zaman içerisinde göstermiş olduğu eğilimlerin belirlenmesi ve yorumlanması şeklindeki analize ise dinamik analiz adı verilir.
 
Dinamik analiz belli bir faaliyet dönemine ait bilgilerin geçmiş dönemlerle karşılaştırılarak değişim, eğilim ve ilişkilerin belirlenmesi, olumlu ve olumsuz gelişmelerin görülmesini sağlar. Bu da statik analize göre dinamik analizin üstünlüğünü teşkil eder.
 
Amacına Göre Finansal Analiz: Amacına göre finansal analiz, yönetim analizi, yatırım analizi ve kredi analizi olarak üçe ayrılır. Yönetim analizinin amacı işletme faaliyetlerinin başarısını ölçme, hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını belirleme, olumsuz sonuçların nedenlerini araştırma, geleceğe ilişkin kararlar alma, üretim politikalarını geliştirme, sağlıklı kararlar alarak verimliliği ve kârlılığı artırma olarak özetlenebilir.
 
Yatırım analizi, bir işletmenin mevcut ve potansiyel hissedarları ile işletmeye uzun vadeli kaynak sağlayan ya da sağlamayı düşünen kişilerce yapılır. Analizin temel amacı, işletmenin gelecek dönemlere ilişkin kazanma gücünü saptamaktır. Mevcut ve potansiyel hissedarlar işletmenin sürekliliği, yatırım güvencesi, kârlılık, dağıtılacak temettü miktarı, hisse senetlerinin değer artışı ve bunların izlediği eğilimle ilgilidir. Analiz sonucuna göre yatırımcılar işletmeye ait hisse senedi ya da tahvilleri koruma, satma veya yenilerini satın alma kararını verirler. Kredi analizi, işletmenin likidite gücünü ortaya koymak ve kısa vadeli borçlarını ödeme yeteneğini saptamak amacıyla, genellikle kredi veren kuruluşlar tarafından yapılan analizdir.
 
Yapanın Kimliğine Göre Finansal Analiz: Bu tür mali analiz iç analiz ve dış analiz olmak üzere ikiye ayrılır. Analizi yapan mali analist eğer işletme içinden bir kişiyse yapılan analize iç analiz adı verilir. İç analizde analizi yapacak olan kişi işletmenin dış kullanıma da açık olan bilanço ve gelir tablosu yanında işletmede mevcut diğer tüm belge ve bilgilerden yararlanır. Bu nedenle iç analizde, işletmenin kârlılığı, verimliliği, ekonomik ve mali yapısı detaylı bilgilere dayanılarak ortaya konulabilir.
 
Analizi yapan analist eğer işletme dışından bir kişiyse yapılan analize dış analiz denilir. Dış analizde analist işletme yönetiminin üçüncü kişilerin kullanımı amacıyla yayınlamış olduğu finansal tablolar ve bunların dip notlarında yer alan bilgilerden yararlanma yoluyla analiz yapar. Dış analizi, işletmeyle ilgisi bulunan satıcılar, kredi kurumları, işletmeye yatırımda bulunmak isteyen potansiyel yatırımcılar yapar.
 
Finansal Kararların İşletmeler İçin Önemi Nedir?
 
Bir firmanın başarısının hatta varlığını sürdürmesinin, üretime devamının, duran ve dönen varlıklara yatırım yapma gücü ve isteğinin, büyük ölçüde izlediği ve izlemekte olduğu finansman politikasına, aldığı finansal kararlara bağlı olduğu ileri sürülmektedir.
 
Her finansal karar:
 
•Para,
•Zaman,
•Risk
gibi üç önemli faktörü içerir.
 
Finans kuramı, esas itibariyle gelecekteki alternatif para girişlerinin değerlendirilmesi ile ilgilidir. Geleceğin belirsizliği, bu konuda hata olasılıklarını artırır. İyi bir finansal planlama yapılmaması, firmaların başarısızlık nedenleri arasında önemli yer tutmaktadır. Firmanın yükümlülüklerini yerine getirmek için gerekli fonları zamanında sağlayıcı önlemlerin alınmaması;
 
"Firmanın olanaklarının çok üstünde bir büyüme tutkusu içinde bulunması,
Aşrı borçlanma sonucu sabit yükümlülüklerin firmanın bu yükleri taşıma gücünün üstüne yükselmesi,
Kaynakların süresi ile bu kaynakların yatırıldığı varlıkların firmada kullanılış süresi arasında bir bağ sağlanamaması,
Firmanın finansal yapısını zayıflatan bir kar dağıtım politikası izlemesi,
Firmanın büyümesine olanak verecek finansman kararlarının zamanında alınmaması,
Hatalı finansman stratejisi ile firma yönetiminde kontrolün elden kaçırılması"

gibi kararlar ve politikalar, firmaları başarısızlığa sürükleyen, hatta varlığını tehlikeye düşüren nedenler listesinin başlarında yer almaktadır.
 
Finansmanın yönetim fonksiyonlarının en önemlilerinden biri olduğu, finans fonksiyonu gereği gibi yerine getirildiği takdirde, firmanın diğer alanlardaki yönetim hatalarını kısmen de olsa giderilebileceği görüşünde de büyük gerçek payı vardır. Firmanın üretim ve pazarlama çabalarında bir gerileyiş gözlendiği durumda finansmana ilişkin kararlarla bu bölümlerin etkinliği artırılabilir. Ancak bir firmanın başarısı için sağlıklı finansman kararlarının gerekli olduğu ancak; bunun her zaman için yeterli olmadığı da gözden kaçırılmamalıdır. İyi bir finansal yönetim ve stratejik planlama tüm işletme sorunlarının çözümü için her zaman yeterli olmamaktadır.
 
Finansal analiz, finansal tablolardaki çeşitli kalemler arasındaki ilişkilerin kurulmasını, ölçülmesini ve yorumunu kapsayan bir faaliyettir. Böylece, işletmenin geçmişi değerlendirildiği gibi mevcut durumun saptanması ve geleceğe ilişkin tahminlerin yapılması da kolaylaşmaktadır. İşletmelerde finansal analiz, finansal planlama ve finansal denetimin ön koşuludur. Başka bir deyişle; bir işletmenin durumu bilinmeden finansal planlama ve denetim fonksiyonlarının yürütülmesi mümkün değildir. Öte yandan, işletmeye kredi vermeyi düşünenler veya potansiyel ortaklar için de finansal analize gereksinim duyulmaktadır.
 
Finansal analiz, yönetimin değerlendirilmesi açısından, bizzat işletme tarafından yapılabileceği gibi, işletmeye kredi veren kurumlar veya yatırımcılar tarafından  da yapılabilir. Gerek yatırımcılar gerekse kredi kuruluşları açısından şirketlerin şu anki durumları ve gelecekteki beklenir performansları için; geçmişte gösterdikleri başarıları iyi birer gösterge olmasından dolayı ve gelecek bugünkü başarıların üzerine inşa edileceği  için finansal analiz büyük bir önem taşımaktadır. Örneğin; geçmişteki satış miktarları, masraf verileri ve net gelirler belirli bir trend dahilinde sürme eğilimi taşırlar. Finansal analiz bunların yanı sıra, yöneticilerin geçmiş başarılarının değerlendirilmesi için bir kriter, gelecek içinde bir ipucu olma özelliği taşımaktadır.
 
İşletmeyle ilgili finansal analiz yapılırken, bilgiler bilanço ve gelir tablosundan elde edilir. Finansal analistte önemli olan, analistin amacına uygun olarak hesaplamaların yapılmasıdır.
 
Finansal Analiz Neden Önemlidir?
 
Finansal analiz, işletmelerin değerlendirilmesi de çok önemli bir rol oynamakla birlikte değerlendirme sürecinin sadece bir aşamasını oluşturmaktadır. Başka bir deyişle işletmelerle ilgili değerlendirmelerde doğru karar verebilmek için işletmeyle ilgili başka bilgilere de gereksinim vardır.
 
Daha önce belirtildiği gibi, finansal analiz teknikleri, işletmelerin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak işletmelerin değerlendirilmesi tek başına mali analiz teknikleriyle yapılamaz.
 
Çünkü, mali tablolar her zaman kesin nihai, tarafsız ve gerçek sonuçları göstermeyebilir. Bunun nedeni kısmen muhasebe uygulamalarından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle işletmelerin değerlendirilmesi konusunda gerçekten doğru kararlar verebilmek için işletme hakkında mümkün olduğu kadar çok bilgi toplamaya çalışılmalıdır. Ancak elde edilen bilgilerin doğru ve amaca uygun olması da önemlidir. Öte yandan elde edilen bilgilerin yöneticiler tarafından anlaşılması ve yorumlanması önem taşımaktadır. Elde edilen bilgiler doğru tam açık, ayrıntılı ve güncel ise yöneticilere önemli yararlar sağlayabilir. Çünkü yöneticilerin ellerinde yeterli bilginin olması belirsizliği azaltarak doğru karar verme şanslarını arttırır. Ancak bu yönde bir gelişme için gerekli olan bilgilerin bir sistem dahilinde sağlanması, analiz edilmesi ve işlenmesi gerekmektedir. Burada belirtilmesi gereken bir diğer önemli noktada fazla veya gereksiz bilgilerin yaratacağı sakıncalardır. Bilindiği gibi fazla bilginin en önemli sakıncası maliyet artışının çok yönetimin etkinliğini azaltmasıdır.
 
Ülkemizde son yıllarda işletmelerin sorunlarının artması, finansal analizin işletmeler açısından önemini arttırmıştır. Bugün finansal analistlerin görevi yalnız işletmelerin geçmiş faaliyet sonuçlarını değerlendirmek değil aynı zaman da işletmelerin geleceklerine ait tahminlerde bulunmak ve planlar hazırlamaktır.