Stratejik Yönetim

Stratejik Yönetim ve Stratejik Planlama Neyi İfade Eder?

Küreselleşme ile yaşanan hızlı değişim pazarlarda acımasız bir rekabet ortamının doğmasına sebep olmuştur. Böyle bir ortamda işletmelerin başarısı ancak diğer işletmelerden farklı olmalarına, yeni değerler ortaya çıkarmalarına ve bunun sürekliliğini sağlamalarına bağlıdır. Her işletme kendine has stratejiler geliştirmek zorundadır.

Çağdaş işletmecilik yaklaşımına göre, işletmeler çevresel faktörlere ve bunların sürekli değişimlerine ayak uydurarak devamlılıklarını sağlamak zorundadırlar. Günümüzde işletmeler rekabet üstünlüklerini elde etmek için strateji geliştirmek zorundadırlar. Kalıcı ve başarılı olan işletmeler, stratejilerini uygulamalarıyla ayakta kalabilenlerdir. Böyle bir ortamda ayakta kalabilmeleri için; işletmeler,

  • Şeffaf ve dışa dönük stratejiler geliştirerek sürekli yenilenmelidir.
  • Açıkça amaçlarını ortaya koyarak bunları belirli bir standarda bağlamalıdırlar. Kontrollü eyleme yönelik faaliyetleri   olan bir yönetim anlayışı geliştirmelidirler.
  • Stratejileri formüle ederek standartların gerçekleştirilmesi hakkında görüş birliği sağlanan bir yönetim sistemi oluşturmalıdırlar.

Bu fonksiyonları göz önünde bulunduran işletmeler stratejik yönetim sürecini hayata geçirirler. Bu bağlamda; strateji, stratejik planlama ve stratejik yönetim kavramlarını kısaca tanımlamak yararlı olacaktır.

Strateji, en genel tanımıyla, bir amaca varmak için eylem birliği sağlama ve düzenleme sanatı olarak ifade edilebilir. Strateji, kaynağını askeri disiplinlerden alan bir sözcüktür. Stratejik planlama ise; örgütün ne olduğu, ne yaptığı ve neyi neden yaptığına şekil veren ve yol gösteren temel kararları ve eylemleri üretmek için disipline edilmiş bir çaba olarak tanımlanabilir.  İşletme yönetiminde strateji, modern organizasyon anlayışının gelişmesi ile vücut bulmuştur. Stratejik yönetim, bir organizasyonda görev alan her bir kişinin iştiraki ile uygulama alanı bulur. Sonuç odaklı olan çabaların bütünüdür.

 

Stratejik Yönetim Hangi Sorulara Yanıt Arar?

  • “Neredeyiz?”: İşletmenin nerede olduğu objektif bir biçimde ortaya konulur.
  • “Nereye varmak istiyoruz?”: Gelecekle ilgili vizyon belirlenir.
  • “Gelişimi nasıl ölçeriz?”: Saptanan stratejilerin gelişiminin en etkin hangi yöntemlerle ölçülerek ortaya konulacağına   ilişkin araştırma yapılır.
  • Olmak istediğimiz yere nasıl ulaşabiliriz?
  • Gelişmemize yönelik yol haritamızı nasıl saptayabiliriz ve denetleyebiliriz?

Bir sürecin bütünü olarak addedilen stratejik planlama, genel hatları ile şu şekilde sistematize edilir: 

Stratejik planlama süreci konusunda anlaşmak ve süreci başlatmak,

  • Organizasyonel kuralları açıklamak,
  • Organizasyonel misyon ve değerleri tanımlamak,
  • Dışsal çevreyi değerlendirmek. Fırsat ve tehlikeleri belirlemek,
  • İçsel çevreyi değerlendirmek. Güçlü ve zayıf yönleri belirlemek,
  • Stratejik konuları teşhis etmek, tanımlamak,
  • Bu konuları yönetmek için stratejileri formüle etmek.

Stratejik planlama, sonuç odaklıdır. Gerçekçi bir şekilde değişimi planlar. Tüm paydaşları kapsayacak bir şekilde katılımcı bir yaklaşımdır. Hesap verme sorumluluğuna temel teşkil ederek en optimal yönetim anlayışının şekillendirilmesi üzerinde durur. Stratejik planlama toplam kalite anlayışı ile bir bütündür.

 

Stratejik Planlama Sistematiği Nedir?

Stratejik yönetim şu aşamalarla sistematize edilebilir:

Vizyon, Misyon, Amaç ve Temel Değerlerin Belirlenmesi: Stratejik yönetim, işletmenin sahip olduğu misyon ve ulaşmak istediği vizyonun gerçekçi analize tabi tutularak etkin kararlar alınmasına yardımcı olur. Yaratıcı içgüdülerle sentezlenen gerçekçi unsurlar başarının anahtarıdır. Buradaki temel nokta, bir işletmenin, amaçları, kendisi için temel değerleri, misyonu ve ulaşmak istediği vizyonu doğrultusunda yönetim eğilimlerinden büyük ölçüde bağımsız olarak karar vermesidir.

İç ve Dış Çevre (SWOT) Analizi Yapılması: İşletmenin faaliyet gösterdiği sektörlerde başarılı olabilmesi için  kritik noktalarda güçlü olması gerekmektedir. Bu sebeple iç ve dış çevresel koşullar göz önünde bulundurularak güçlü ve zayıf yönlerin belirlenmesi, fırsat ve tehditlerin ortaya konulması, tehditler ve zayıf yönlere ilişkin stratejilerin geliştirilmesi ve geliştirilen stratejilerin sürekli kontrol edilmesi stratejik yönetim anlayışının bir parçasıdır. İç çevre analizi yapısal işletmenin yapısal özelliklerine göre şekillendirilir. İşletmede sinerji, hızlı karar alma, işletmeyi sahiplenme, finansman ihtiyacı, vizyon ve misyon paylaşımı, işbirliği ve takım çalışması vb. yönlerin değerlendirildiği çalışmaları kapsar. Dış çevre analizi,  ekonomik, teknolojik, sosyo-kültürel, hukuki-politik ve doğal çevre faktörlerinin müşteri, pazar, rakipler, tedarikçi, sendikalar, mali kaynaklar vb. yönü ile izlendiği, değerlendirildiği, analiz edildiği çalışmaları kapsar.

swot analizi ile ilgili görsel sonucu

İç ve Dış Çevre (SWOT) Analizinin İşletme Amaçları ile Uyumunun Kontrolü: İç ve dış çevre analizi sonuçları, işletmenin belirlenmiş olan temel amaçları ile uyumlu olmalıdır. İşletmenin temel amaçları ve belirlenen değerleri ile uyumlu olmayan iç ve dış çevre analizi gerçeği yansıtmayacak ve arzulanan sonuçları ortaya koymayacaktır.

İç ve Dış Çevre (SWOT) Analizi Sonuçlarının Uygulanması ve Revizyonu: İşletmede, tespiti yapılan iç ve dış çevre analizi sonuçları uygulamaya geçirilmeli ve uygulama sürecinde gelişen koşullara göre revizyonu yapılmalıdır. Ortaya koyulan, amaçlar ile uyumunun kontrolü yapılan işletme içi güçlü yanlar ve zayıf yanlar ile işletme dışı fırsat ve tehditler sistematik olarak ve iç ve dış çevre faktörleri göz önünde bulundurularak etkin bir biçimde uygulanmalıdır. Revizyon talepleri gerek üst yönetim, gerekse de işletmede görev yapan tüm yöneticiler tarafından usulüne uygun ve zamanında yapılmalıdır.